[ Odevi.Org ]

  • 
  • 
  • 


16
Okunma
472
Cevap
4
Soru :

Aşık paşa kimdir?

Aşık paşa kimdir?
Bölüm: Edebiyat
Durum: Çözüldü
Tarih: 2 yıl önce
1 kişi takip ediyor

Cevap Ver

Verilmiş Cevaplar


En İyi Cevap
0



2 yıl önce # Cevap : Âşık Paşa (1272-1333)
Âşık Paşa 14. yüzyıl Anadolu sahasında yetişmiş ünlü tasavvuf şairlerindendir. O da Gülşehri gibi 14. yüzyılın kültür merkezlerinden olan Kırşehir'dendir. Âşık Paşa hakkında kaynaklarda çeşitli bilgiler bulunmakla birlikte, bu bilgilerin doğruluğu incelenmeye muhtaç olup, çoğu biri ötekinden aktarma bilgilerdir. Âşık Paşa'nın asıl adı kaynaklarda Ali olarak geçer; adını ise mutasavvıf yani "Hak aşığı" olduğu için aldığı söylenir, paşa da askerlikle ilgili bir rütbe olmayıp "ağabey, ileri gelen kişi" tamlarına gelen "beşe, peşe" kelimelerinden bozmadır. Böylece paşanın, büyüklüğü, ululuğu gösteren bir kelime olup, saygı-sevgi nişanesi olarak eski Türkçe'de kullanıldığı anlaşılıyor.
Âşık Paşa'nın ailesi Horasan'dan Anadolu'ya gelmiştir, soylu bir aileden olan Âşık Paşa'nın dedesi Baba İlyas, Horasan'dan Anadolu'ya gelmiş, babası Muhlis Paşa ise Anadolu'da doğmuştur. Kaynaklardan öğrenildiğine göre Âşık Paşa, Kırşehir'de doğmuş, Osman ve Orhan Gazi zamanında yaşamıştır. Hacı Bektaş-ı Veli'nin çağdaşıdır. Âşık Paşa'nın iyi bir öğrenim gördüğü, Arapça, Farsça ve İslami bilgileri bildiği, tasavvuf kültürünü edindiği sufiyane şiirler yazdığı, siyasete katıldığı gene kaynakların verdiği bilgiler arasındadır.
Garibname
Âşık Paşa'nın Türk dili ve edebiyatı açısından en önemli eseri Garibname'dir. 12.000 Beyit dolayında olan Garibname dini-tasavvufi konulu bir Mersiye olup halka tasavvufu öğretmek amacıyla yazılmıştır. Bir bakıma Âşık Paşa, Mevlana Celaleddin Rumi'ninmesnevi'sinde yaptığını Türkçe olarak Garibname'de yapmıştı. Nitekim, Mesnevi'nin hem biçim özellikleri, hem de içeriği bakımından Garib-name'ye etkisi olmuştur. 1330 yılında yazılmış olan Garibname, aynı zamanda Türk edebiyatının ilk büyük te'lif mesnevisidir. Eser, yüzyılın diğer mesnevilerinin kalıbıyla; fa'ilatün / fa'ilatün / fa'ilün kalıbıyla yazılmıştır. Mesnevi, bab denen on bölüme ayrılmış ve her babda da o babın sayısına uygun konular anlatılmıştır. Bu bakımdan eserin geometrik bir düzene sahip oluşu dikkat çeker.
Garibname, konusu bakımından dini-tasavvufi ve ahlaki bir eserdir. Tasavvufu tanıtıcı ve öğretici bilgiler vermesinin yanısıra, "insan-ı kamil" olmayı öğütleyen ahlaki, didaktik bir hüviyete sahiptir. Ayrıca, mesnevi 14. yüzyıl Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşıması bakımından dil çalışmaları için önemlidir. Daha da önemlisi, Âşık Paşa 14. yüzyıl Anadolu'sunun siyasi ve ideolojik birliğinin sağlanmasında ve halkı eğitmekte anadilinin gücüne ve yararına inanmış bir aydındır. Bu nedenle Garib-name'de Türkçeye önem verilmesi gerektiğini belirtmiş ve eserini bilinçli olarak Türkçe yazmıştır.
Kısacası Garib-name, bilgilendirici, öğretici yanıyla önemli olduğu kadar, yazıldığı dönemin dil özelliklerini taşıması ve Anadolu'da gelişen edebi dilin Türkçe olması konusunda, Âşık Paşa'nın duyarlılığını göstermesi bakımından da dikkate değer bir kaynaktır.
Şiirlerinde "Âşık, Âşık Paşa, Muhlisoğlu Âşık" mahlaslarını kullanmış olan Âşık Paşa'nın bir divanı oluşturacak sayıda olmamakla birlikte manzumeleri de bulunmaktadır. Âşık Paşa'nın bazı manzumelerinde mahlas bulunmamaktadır. Çoğu aruzla, kimileri de heceyle yazılmış olan bu manzumeler Yunus Emre'nin şiirlerine benzemekle birlikte, Âşık Paşa'nınkiler lirizm yönünden daha fakirdir. Garib-name ve sözünü ettiğimiz manzumelerinden başka Âşık Paşa'nın Vasf-ı Hal-i Herkesi, Fakr-name adlı kısa mesnevileriyle, manzum-mensurkarışık bir Kimya Risalesi ve bir de 59 beyittik küçük hikayesi bulunmaktadır.
Devrin bilgin ve şairleri başka dillerle şiirler yazar, kitaplar yazarken Âşık Paşa'nın Çağlar ötesi bir görüşle Türk ve Tacik cümle yoldaşlarını gaflet uykusundan uyarmak için Garipname'sini öz Türkçe ile yazışı ve:

Gerçi kim söylendi bunda Türk dilli 
İlle masum oldu mani menzili 
Çün bulasın cümle yol menzillerin 
Yirme gel pes Türk ve Tacik dillerin 
Kamu dilde var idi zabt-u usul 
Bunlara düşmüş idi cümle ukul 
Türk diline kimesne bakmaz idi 
Türklere her giz gönül akmaz idi
Türk dahi bilmez idi ol dilleri 
İnce yolu ol ulu menzilleri 
Bu kitap anunçin geldi dile 
Kim bu ehli dahi mani bile
Türk dilinde yeni manalar bulalar 
Türk-Tacik cümle yoldaş olalar 
Yol içinde birbirini yirmiye 
Dile bakıp maniyi hor görmiye

diye haykırışı bugün bile derin derin düşündürecek bir olaydır. Bu ruhu yabancı baskılar altında Türkün asil benliğini korumak amacıyla kurulan Babailer kuralının feyizli ve aydınlık bağrından aldığı kuşkusuzdur.
0 kişi beğendi
0



2 yıl önce # Cevap : 1272-1334)
Mesnevi şâiri. Horasan’lı Baba İlyas’ın soyundan, Baba Muhlis’in oğludur. İyi bir tasavvuf kültürüyle yetişmiştir. Türbesi Kırşehir’dedir.
Âşık Paşa Türk halkına tasavvufu öğretmek gayesi ile aruz ve hece vezinlerini kullanarak mesnevî ve dörtlük tü­ründe eserler vermiştir. Türkçe’nin gelişmesi ve benimsen­mesinde hizmeti büyük olmuştur. Garipnâme’si 10.000 be­yitten fazladır. Tasavvuf konusunu işleyen on bölümlük bü­yük bir eserdir. Hece ve aruz vezni ile yazdığı manzumelerin­de Yunus Emre’nin etkisi vardır.
Eserleri:
1. Garip-nâme (Yazma hâlinde bir mesnevidir), 2. Vasf-ı Hâl-i Herkesi (39 beyitlik mesnevî), 3. Fakr-nâme (160 beyitlik mesnevî), 4. Hikâye (59 beyitlik mesnevî), 5. Kimya Risalesi (Nazım nesir karışık), 6. Şiirler (67 tanedir). [Küçük mesnevileri için bkz. A.S. Levend, Türk Dili araştırmaları Yıl­lığı 1953,1954; Şiirleri için bkz. A. Gölpınarlı, Aşık Paşa’nın Şiirleri, Türkiyat Mecmuası, V, 1935, s. 7-101 ve Yunus Emre ve Tasavvuf, istanbul 1961.]
0 kişi beğendi
0



2 yıl önce # Cevap : Ben
0 kişi beğendi
0



2 yıl önce # Cevap : kır sehırde dogmus zavallı alahın kuludur 
0 kişi beğendi
2 yıl önce sen nıye engeledın benı

Benzer Sorular

Çözüldü aşık oldum


Hareket Dökümü

Online Üyeler

Ayarlar
Bu bölüm hazırlanıyor..

Birşey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin